Diplomske akademske studije zaštite životne sredine - MASTER

Cilj studijskog programa Diplomske akademske studije zaštite životne sredine - master je da obrazuje i osposobi novi profil stručnjaka u kontekstu sve većeg ugrožavanja životne sredine, očitih opterećenja daljeg razvoja i nastojanja savremene nauke i tehnologije da se minimiziraju nivoi zagađenja i degradacije, odnosno sačuvaju prirodni uslovi i civilizacijske vrednosti. Sve više su potrebna znanja o ambijentu ljudskog življenja, tokovima proizvodnje i razvoja kao i ulozi čoveka i njegovih ukupnih delatnosti u životnoj sredini. Neophodni su novi koncepti proučavanja životne sredine u cilju što efikasnije i plodotvornije ne samo zaštite i očuvanja, već i inventivnog obnavljanja i oblikovanja životne sredine. Održivost razvoja i integralna zaštita životne sredine je prvorazredni interes savremene nauke, kao sinteza strukture saznanja, odnosno umrežavanja pojedinačnih prirodnih i društvenih disciplina u okviru nove nauke o životnoj sredini.

Studenti stiču svestran i produbljeni nivo razumevanja i osposobljenosti koje će kroz konkretna istraživanja i široku primenu u praksi omogućiti dinamično-strukturalno definisanje uslova, uticaja i faktora na planu:
- sagledavanja široke lepeze zagađenja i degradacije ekosistema, detekcije i identifikacije agenasa sposobnih da izazovu promene na organizacionom, funkcionalnom i informatičkom nivou naslednog materijala tj. genotoksičnih agenasa,
- iznalaženja i osmišljavanja koncepta postupaka i metoda za zaštitu i unapređenje kvaliteta životne sredine kroz izučavanje industrijskih i energetskih procesa i tehnologija u kontekstu njihovog doprinosa zaštiti i očuvanju životne sredine, a posebno planiranje i primena modelovanja procesa remedijacije, odnosno korišćenje prirodnih sistema za zaštitu i revitalizaciju različitih tipova narušene i degradirane životne sredine.

Nakon završenih dvogodišnjih studija i osvojenih 120 ESPB bodova stiče se stručni naziv - diplomirani analitičar zaštite životne sredine – master.

Potreba za novim profilom stručnjaka – diplomirani analitičar zaštite životne sredine u savremenom društvu, nauci i tehnici je nesporna. U svim sistemima koji se bave zaštitom životne sredine prisutna je alarmantna potreba za proširivanjem i daleko dubljim i umreženim saznanjima o stanju i perspektivi, kapacitetima i potencijalima životne sredine. Studijski program Diplomske akademske studije zaštite životne sredine osposobljava za aktivnosti koje iziskuju sintezna znanja iz kompleksa nauka o životnoj sredini i to na planu:

• određivanja i praćenja zagađujućih materija u životnoj sredini u cilju preduzimanja odgovarajućih mera zaštite, odnosno sprečavanja, kontrole i nadzora kroz savladavanje ključnih saznanja iz bioloških, hemijskih i fizičkih aspekata životne sredine (fizičko zagađivanje životne sredine, transformacije i transporta zagađujućih supstanci, jonizujuće zračenje);
• sticanja neophodnih znanja o primarnim industrijskim i energetskim procesima i tehnologijama, njihovom doprinosu zagađenju ekosistema, o osnovnim metodama minimizacije industrijskog i tehnološkog zagađenja; savladavanje metoda i procesa koji se koriste za tretman otpadnih materija (posebno vodenih tokova), kao i novih oblika načina bioremedijacije zagađenih i degradiranih prostora (fitoremedijacija, bioremedijacija, tehnologija prerade otpadnih voda i dr);
• sagledavanje osnovnih oblika i procesa degradacije i promena ekosistema, kao i osposobljavanje za samostalno praćenje ovih procesa sa aspekta integralne zaštite životne sredine, sanacije i revitalizacije, odnosno stvaranja novih vrednosti u kontekstu ekoloških investicija i integralnog planiranja prostora (ekonomija prirodnog kapitala, održivi razvoj na lokalnom i regionalnom nivou, sistem ekološke bezbednosti).

Sistem zaštite životne sredine je generalno multidisciplinarni naučni i obrazovni program dizajniran u cilju što tešnje sprege znanja i prakse kroz sistematsko razvijanje i primenjivanje odgovarajućih modela i rešenja za sve kompleksnije probleme životne sredine. Diplomirani analitičari zaštite životne sredine osposobljeni su da strateški rešavaju nagomilane međuzavisne probleme i mnogobrojna akutna pitanja u izuzetno kompleksnoj oblasti zaštite, obnavljanja i očuvanja životne sredine. Značajno je da ovaj studijski program osposobljava za delovanje u interdisciplinarnim timovima za pronalaženje optimalnih rešenja korišćenjem različitih komplementarnih saznanja i metoda. To podrazumeva delovanje na nacionalnom, regionalnom i međunarodnom nivou s ciljem ne samo prepoznavanja ekoloških problema, već i procene stanja, iznalaženja i planiranja njihovog efikasnog rešavanja. U oblasti zaštite životne sredine generalno je uočljiv nedostatak integralnog rešavanja problema, koji ne samo da su prisutni već se i dalje umnožavaju. Zakonske regulative (uslovi i postavke) u najvećem delu se i ne ostvaruju, upravo zbog manjkavosti odgovarajućih stručnjaka koji mogu koncipirati, sprovoditi i ostvariti efikasnu primenu i održivost sistemskih modela i postupaka.

Novi profil stručnjaka – diplomirani analitičar zaštite životne sredine, treba da unapredi dalje razvijanje ukupnog sistema zaštite životne sredine, koji pati od nedovoljne i raspršene nadležnosti nad prirodnim resursima, od inercije u reagovanju i sprečavanju daljih pogubnih posledica i ekonomsko-ekoloških šteta (koje se čine kako u procesima proizvodnje, tako i odnosima prema prirodnim kapacitetima i potencijalima ekonomskog i kulturnog razvoja). Potreba za ovakvim profilom stručnjaka postoji u okviru državnih institucija na svim nivoima (angažovanih na uspostavljanju i sprovođenju sistema zaštite životne sredine), specijalizovanim javnim i privatnim agencijama, inspekcijama, specijalizovanim službama za kontrolu i nadzor, konsultantskim institucijama i nevladinom sektoru za zaštitu životne sredine. Poseban je značaj na planu opšte edukacije, jer će nauka o životnoj sredini izvesno uz ljudska prava i religiju biti na svim nivoima obrazovanja neizostavan edukativni izbor ljudske civilizacijske paradigme i motiv unapređenja kulture življenja i opstanka.

Osnovni cilj studijskog programa diplomskih akademskih studija zaštite životne sredine – master je proširivanje i produbljivanje znanja u odnosu na osnovne akademske studije u pravcu sticanja sveobuhvatnog i spregnutog znanja i razumevanja specifičnih predmetnosti i metoda zaštite, obnavljanja i očuvanja životne sredine. Ključno je osposobljavanje za različite oblike i načine ekoremedijacije kao specijalističke veštine iz oblasti primarne zaštite životne sredine, obučenost za primene u rešavanju konkretnih problema u privredi i društvu, kao i da se u proces zaštite i unapređenja životne sredine uključe istovremeno fizički, biološki, politički, ekonomski i zakonski aspekti. Kroz povezivanje naučnih disciplina obrazovaće se i osposobiti stručnjaci koji će jasno razumeti i efektno primenjivati interdisciplinarna saznanja i sposobnosti neophodne u domenu kompleksa zaštite životne sredine.

Srbija obiluje značajnim kapacitetima prirodnih resursa (posebno resursima voda) kojima treba integralno upravljati, koji se moraju ne samo zaštititi, nego i krajnje ekonomično valorizovati i planirati na lokalnom i regionalnom planu. Upravo efikasna zaštita prirodnih resursa je dimenzija koja nedostaje i velika šansa da se otvore novi razvojni programi i svestrano uključe u ostvarivanje strategije održivog razvoja. Većina naših privrednih delatnosti su na krajnjim granicama održivosti, a orjentacija na unapređenje poljoprivrede i turizma, kao glavnih horizonata pravca nacionalnog plana razvoja, upravo nema ovu vrstu pokrića. Nedostaju ekološka standardizacija kao i primena ekoremedijacije koja se uspostavlja i razvija u okviru novih kriterijuma i principa, ne samo poimanja, nego i vrednovanja prirodnih resursa, savladavanje savremenih standarda i merenja za utvrđivanje ukupnog stanja i prioriteta zaštite životne sredine, odnosno valorizaciji prirodnih vrednosti. Saradnja sa Istraživačkom stanicom „Petnica“, Nacionalnim parkovima i specijalizovanim institucijama (Rudarsko – metalurški institut, Institut ekonomskih nauka, Šumarski institut...) omogućava praktičnu primenu i proveru stečenih znanja u realnim uslovima. Dominiraju oblici ekoremedijacija kao primena perspektivnih ekosistemskih procesora za zaštitu i obnavljanje životne sredine, redukciju i eliminaciju posledica prirodnih katastrofa (poplava, suša, erozija) i difuznog zagađenja (poljoprivreda, turizma, saobraćaja, industrije deponija, otpadne vode...).

Studijski program Diplomske akademske studije zaštite životne sredine obrazuje stručnjake koji nedostaju u profilu postojećih kadrova, a takođe je usmeren na formiranje jednog celovitog istraživačkog i obrazovnog sistema koji će obezbediti kadrove visokog stepena stručnosti za obavljanje složenih i kreativnih poslova na planu renaturalizacije i ekoremedijacije. Time se prevazilaze određene praznine u visokoškolskom obrazovanju i ističe komplementarnost u odnosu na savremene obrazovne programe i stručnu praksu razvijenih zemalja. Studijski program zaštite životne sredine-master po svom konceptu i planiranim sadržajima uvažava aktuelna naučna saznanja, savladane metode i postavke univerzitetske prakse u svetu. Diplomirani analitičar zaštite životne sredine stiče u tom smislu širok okvir i visok nivo razumevanja čitavog spektra saznanja na planu zaštite životne sredine. Analitičko mišljenje i integralan pristup u rešavanju problema životne sredine postiže se jedinstvenim programom koji kombinuje širinu i dubinu saznavanja brojnih naučnih disciplina neophodnih za kompleksno sagledavanje prirodnog okruženja i ukupnu proizvodnju života:

• ovladavanjem metodama utvrđivanja stanja i praćenja promena u životnoj sredini i preduzimanja aktivnosti remedijacije i očuvanja ekosistema;
• sticanjem znanja na planu merenja i obrade podataka i njihove praktične primene, posebno u oblastima prevencije ekoloških problema;
• sticanjem znanja i veština da se procene i primene složeni identifikacioni koncepti da bi se rešili sadašnji i budući ekološki izazovi;
• razumevanje koncepta održivog razvoja kroz sisteme zaštite životne sredine i njihove praktične primene, posebno u oblasti ekološke ekonomije i novog poimanja ekonomije prirodnog kapitala, kao i sprovođenje planova i strategija održivog razvoja različitog nivoa, od lokalnog preko regionalnog do globalnog.

Savladavanjem studijskog programa Diplomske akademske studije zaštite životne sredine - master student unapređuje sledeće opšte kompetencije za kvalitetno obavljanje naučne i stručne aktivnosti na planu:

• unapređenja znanja iz širokog horizonta zaštite životne sredine, a posebno u domenu utvrđivanja i kontrole kvaliteta životne sredine, kroz identifikacije i merenja zagađujućih supstanci i praćenje njihove migracije i transformacije u procesima i prostoru u svim sferama proizvodnje;
• sposobnosti integralnog sagledavanja problema zaštite životne sredine spregnuto sa tehnološko – bioloških i društveno – ekonomskih aspekata, kao i iznalaženja i realizovanja odgovarajućih rešenja problema;
• sposobnosti donošenja odluka o zaštiti, obnavljanju i unapređenju kvaliteta životne sredine kroz učestvovanje u projektovanju i kontroli posebno ekoremedijacionih sistema za obnavljanje i unapređenje životne sredine;

Savladavanjem multidisciplinarnih programskih sadržaja nauke o zaštiti životne sredine student unapređuje i stiče sledeće predmetno-specifične kompetencije:

• veštinu sakupljanja, interpretiranja i procenjivanja relevantnih informacija i podataka, primene modelovanja i predviđanja uz pridržavanje odgovornosti i profesionalne etike;
• sposobnost argumentovanog formulisanja problema i formiralja naučno zasnovanih argumenata i sudova uzimajući u obzir civilizacijske vrednosti;
• unapređena znanja iz sistemske zaštite životne sredine kroz identifikaciju zagađujućih suspstanci i praćenje njihove transformacije u procesima;
• sposobnost formiranja naučno zasnovanih sudova na bazi informacija o procesima u životnoj sredini i na osnovu tumačenja dobijenih podataka primenu modelovanja procesa i procenu uticaja na životnu sredinu;
• sposobnost primene različitih modela i scenarija u rešavanju ekoloških problema, odnosno praktične primene stečenih znanja o metodama zaštite životne sredine - primena znanja iz ekohidrologije, ekoklimatologije, bioremedijacije i sl. drugih prirodnih nauka kao i inženjerstva zaštite životne sredine kroz unapređene praktične eksperimentalne veštine i demonstracione metode i primenu savremene opreme za merenja i obradu supstanci u životnoj sredini;
• sposobnost da organizuje multidisciplinarni timski rad na rešavanju problema u životnoj sredini, kao i da razmenjuje ideje i informacije sa ostalim članovima tima uz izvođenje eksperimenata i interpretaciju dobijenih rezultata i određenih tehnologija sa aspekta zaštite i obnavljanja životne sredine.

Ishod ovog specijalizovanog procesa studiranja je diplomirani analitičar zaštite životne sredine sa visokim akademskim obrazovanjem, sa značajno širim i temeljnijim znanjem o zaštiti, očuvanju i obnavljanju životne sredine u odnosu na osnovno visokoškolsko obrazovanje koji raspolaže integrisanim znanjem i sposobnošću razumevanja fenomena iz oblasti zaštite životne sredine, posebno na planu ekoremedijacije i renaturalizacije, kao i implementacije sistema ekološke bezbednosti i upravljanja ključnim aspektima životne sredine. Diplomirani analitičari zaštite životne sredine – master osposobljeni su za angažovanje u čitavom spektru državnih, javnih i privatnih korporacija i institucija, kao i u nevladinim organizacijama koje iniciraju i nose programe i planove remedijacije i renaturalizacije zagađenih i degradiranih ekosistema, konsultantskim firmama posebno iz oblasti zaštite životne sredine, kao i da se dalje usavršavaju u okviru doktorskih studija bliskih oblasti u polju prirodno-matematičkih nauka.

Dokumentacija za akreditaciju preuzmite ovde

Raspored predmeta po semestrima i godinama studija za studijski program drugog nivoa studija Diplomske akademske studije zaštite životne sredine preuzmite ovde

Izborna nastava na studijskom programu drugog nivoa Diplomske akademske studije zaštite životne sredine preuzmite ovde